Το επάγγελμα του Θερβάντες
Η ιστορία που θα σας διηγηθώ σήμερα, συνέβη σχετικά πρόσφατα, αλλά θα προκαλεί τον γέλωτα για πολλά χρόνια ακόμη στην άλλη πλευρά της Μεσογείου. Σε έναν τόπο της Μάντσα, λοιπόν, που τον έλεγαν Μαδρίτη –για να παραφράσουμε την περίφημη έναρξη του «Δον Κιχώτη»-, ζούσε μία διάσημη τηλεπαρουσιάστρια –όχι εκείνη που παντρεύτηκε τον πρίγκιπα, σας προλαβαίνω. Το όνομά της ήταν Άνα Ρόσα Κιντάνα, η δε εκπομπή της συγκαταλεγόταν στα «προγράμματα καρδιάς» της μεσημεριανής ζώνης. Με τον ιατρικοφανή αυτό τίτλο περιγράφονται οι εκπομπές που εμβαθύνουν στο τρίπτυχο έσμιξαν-χώρισαν-τεκνοποίησαν διάφοροι τραγουδιστές/–ίστριες, ηθοποιοί, ταυρομάχοι (όσοι τουλάχιστον φρόντισαν να νυμφευθούν ευγενείς ή να αποκτήσουν εξώγαμα με τηλεοπτικές περσόνες), ποδοσφαιριστές (όσοι τουλάχιστον προνόησαν να έχουν δίπλα τους κάποιο μοντέλο, οι υπόλοιποι περιορίζονται στα αθλητικά δελτία). Μία τέτοια εκπομπή παρουσίαζε η ηρωίδα μας, με μεγάλη, όπως έδειχναν τα νούμερα, επιτυχία. Φαίνεται, όμως, ότι αυτό δεν της ήταν αρκετό: η Άνα Ρόσα που δεν ήταν ξανθιά, ούτε καν κομμωτηρίου, ήθελε να την εκτιμούν και για τα πνευματικά της χαρίσματα. Και για να τα κάνει «ορατά» διά γυμνού οφθαλμού, αποφάσισε ότι ο καλύτερος τρόπος θα ήταν ένα βιβλίο! Και δε μιλάμε, βέβαια, για μία προέκταση των εκπομπών της, αναμνήσεις από επώνυμους καλεσμένους, συνταγές μαγειρικής ή καταλόγους με τις πιο αξιόπιστες διευθύνσεις για shopping, αλλά ένα «κανονικό» βιβλίο. Πώς να εμφανίσει, όμως, ένα δικό της βιβλίο; Κανένα πρόβλημα! Η επιστήμη έχει ήδη απαντήσει προ πολλού και σε αυτό το ζήτημα: προσλαμβάνεις διακριτικά κάποιον άλλον να το κάνει για λογαριασμό σου, έναν συγγραφέα-φάντασμα, ή έναν «μαύρο» όπως λέγεται συνθηματικά. Δεν θα’ ταν άλλωστε η πρώτη.
Πριν από εκείνην το είχαν διαπράξει φωτομοντέλα, κοσμικοί, αθλητές, σωματοφύλακες, θαλαμηπόλοι, πολιτικοί ή σύζυγοι αυτών…
Έτσι, λοιπόν, η ηρωίδα μας συνέχιζε απρόσκοπτα τις τηλεοπτικές της δραστηριότητες, ήσυχη πως, όπου να’ναι θα ντεμπουτάριζε θριαμβευτικά στο λογοτεχνικό στερέωμα.
Και τι ντεμπούτο!
Στην επίσημη παρουσίαση του βιβλίου με τον δακρύβρεχτο τίτλο «Γεύση από πίκρα», παραβρέθηκαν όχι μόνον αστέρια της μικρής και της μεγάλης οθόνης, των επιχειρήσεων, της κοσμικής ζωής, αλλά και ο ίδιος ο –πρώην πλέον- πρωθυπουργός με τη σύζυγό του (πρωτοεμφανιζόμενη κι εκείνη στην πολιτική μέσω της Τοπικής Αυτοδιοίκησης), με την οποία η «συγγραφέας» μας διατηρούσε φιλικές σχέσεις. Όλοι αυτοί φυσικά έσπευσαν να πλέξουν το εγκώμιο τόσο της «δημιουργού» όσο και του «πονήματός» της… Ένας θρίαμβος δηλαδή και τροφή πολλών ημερών για τα δελτία ειδήσεων!
Τότε, όμως, επήλθε η καταστροφή! Το «βιβλίο» που με τόσο ενθουσιασμό υποδέχτηκε το κοινό, αποδείχτηκε πως ήταν σχεδόν πιστή αντιγραφή ενός άλλου της έτι διασημοτέρας αμερικανίδας μπεστσελλερίστας Ντανιέλ Στιλ, με εκτεταμένα μάλιστα αυτούσια αποσπάσματα! Για ν’ αποδώσουμε τις αληθινές διαστάσεις των πραγμάτων, ούτε η Στιλ είναι κάποια σπουδαία μορφή των Γραμμάτων, τα έργα της άνετα μπορούν να χαρακτηριστούν παραλογοτεχνία, όμως, για την παρουσιάστριά μας, έφταναν και περίσσευαν. Ανεξάρτητα, όμως, από την ποιότητα του έργου, στο εξωτερικό δεν αστειεύονται με τα πνευματικά δικαιώματα (στην εποχή μας τουλάχιστον, διότι ο Θερβάντες πέθανε πάμφτωχος, καταληστευμένος από τους εκδότες του), ιδίως μάλιστα όταν θίγονται τα συμφέρονται εκδοτικών κολοσσών και διαφεύγουν κέρδη εκατομμυρίων. Φαίνεται πως ο «μαύρος» της Άνα Ρόσα ή βαριόταν να παραγάγει πρωτότυπο έργο, ρισκάροντας ότι κανείς δε θα τον ανακάλυπτε, ή θέλησε με αυτό τον τρόπο να εκδικηθεί ύπουλα τη βλάσφημη που επιθυμούσε να σφετεριστεί το επάγγελμα του Θερβάντες, με την επιτυχία εγγυημένη λόγω της περιέργειας που θα προκαλούσε το όνομά της. Διότι αυτό φώναξαν, δήλωσαν, αρθρογράφησαν, οι συγγραφείς –οι αληθινοί- μόλις αποκαλύφθηκε το σκάνδαλο: το επάγγελμα του Θερβάντες δεν είναι για τον οποιονδήποτε!
Η κακόμοιρη ηρωίδα μας ξαφνικά βρέθηκε στη δεινότερη θέση που θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί: εκτεθειμένη η ίδια, ο εκδοτικός της οίκος, το κανάλι της, ακόμη και το ίδιο το τότε πρωθυπουργικό ζεύγος! Μηνύσεις εκατομμυρίων και δίκες ετοιμάζονταν. Η κατάσταση ήταν εξαιρετικά λεπτή. Κι επειδή ο θεός της λογοτεχνίας ήταν οργισμένος –με το δίκιο του-, το ζήτημα ανέλαβαν να επιλύσουν ο θεός του μάρκετινγκ, των δημοσίων σχέσεων, της διπλωματίας και του κέδους. Κι έκαναν θαύματα.
Ο εκδοτικός οίκος «Πλανέτα» -ο μεγαλύτερος και πλέον εύρωστος της χώρας- που είχε κυκλοφορήσει το φιάσκο της τηλεπαρουσιάστριας, εξευμένισε τη Ντανιέλ Στιλ αγοράζοντας έναντι ιλιγγιώδους ποσού τα υπερτιμημένα συγγραφικά της δικαιώματα μαζί με την αποκλειστική κυκλοφορία των έργων της στην τεράστια ισπανόγλωσση αγορά (όπου δεν ήταν ιδιαίτερα γνωστή μέχρι τότε) κι εκείνη από την πλευρά της, ως χειρονομία καλής θελήσεως, απέσυρε τις μηνύσεις. Έτσι, σύντομα, το αυθεντικό «Γεύση από πίκρα», ή όπως τέλος πάντων λεγόταν το πρωτότυπο, εμφανίστηκε στα… περίπτερα. Όλοι κερδισμένοι, όλοι ευχαριστημένοι! Μοναδικός ένοχος της ιστορίας ο συγγραφέας-φάντασμα, ο φαρσέρ ή κακόβουλος που διέσυρε όλους τους υπόλοιπους αθώους, άσπιλους και αμόλυντους!
Πριν από λίγους μήνες, γιορτάστηκαν τα 450 χρόνια από τη γέννηση του Θερβάντες με σεβασμό κι ευρηματικότητα: άνθρωποι από όλο τον κόσμο συγκεντρώθηκαν σ’ εκείνο τον τόπο της Μάντσα που λέγεται Μαδρίτη, για να διαβάσουν επί ένα ολόκληρο εικοσιτετράωρο το πλήρες κέιμενο του «Δον Κιχώτη». Μάλιστα, ανάμεσα στους αναγνώστες προσφέρθηκε να είναι και ο νέος πρωθυπουργός –που μοιάζει να έχει εκλεκτότερα λογοτεχνικά γούστα-, η υποψηφιότητά του όμως, προκάλεσε αντιδράσεις για πολιτική εκμετάλλευση ενός πολιτιστικού γεγονότος. Το σίγουρο πάντως είναι πως ούτε η Ντανιέλ Στιλ, ούτε η Άνα Ρόσα Κιντάνα πέρασαν από εκεί να διαβάσουν κανένα απόσπασμα.
Η τελευταία συνεχίζει να ασκεί το επάγγελμα που ξέρει στα πλατώ και όταν της θυμίζουν το «Γεύση από πίκρα», θεωρώντας ότι βρέχει, σκάει ένα μεγάλο τηλεοπτικό χαμόγελο. Όσο για τον «μαύρο» της, τον συγγραφέα-φάντασμα, αν έχει γλυτώσει τις –άδικες- ποινικές κυρώσεις, ίσως γράφει αυτή τη στιγμή κάποιο βιβλίο, αληθινό, δικό του, και μακάρι ν’ αντισταθεί στον πειρασμό να ξεκινήσει μ’ ένα «Εγώ ήμουν το εξιλαστήριο θύμα».
Καλή του επιτυχία, ολόψυχα!
Close Up, Αύγουστος 2004